Монгол Улс нь БНХАУ болон ОХУ-ын дунд оршдог, байгалийн баялаг, стратегийн байршил, бүс нутгийн худалдааны боломж бүхий зах зээл юм. Сүүлийн жилүүдэд уул уурхайн үйлдвэрлэл, дэд бүтцийн бүтээн байгуулалт, гадаад худалдаа болон эдийн засгийн хамтын ажиллагаа өргөжиж, Монголын зах зээл гадаадын хөрөнгө оруулагчдын анхаарлыг татаж байна.

Монголын зах зээл дэх 2026 оны хөрөнгө оруулалтын өнөөгийн байдал

Хятадын хөрөнгө оруулагчдад зориулсан боломж, зах зээлийн судалгаа

Оршил

Ялангуяа Хятадын хөрөнгө оруулагчдын хувьд Монгол Улс нь зөвхөн уул уурхайн салбарт хөрөнгө оруулах зах зээл биш бөгөөд эрчим хүч, барилга, үйлдвэрлэл, хөдөө аж ахуй, логистик, худалдаа, мэдээллийн технологийн салбарт урт хугацааны бизнес хөгжүүлэх боломжтой орон юм.

2026 онд хөрөнгө оруулалтын эрх зүйн орчинд томоохон шинэчлэл хийгдэж, хөрөнгө оруулагчдын эрх ашгийг хамгаалах, төрийн үйлчилгээний хүртээмжийг сайжруулах, бизнесийн орчныг чөлөөтэй болгох чиглэлд шинэ зохицуулалтууд хэрэгжиж эхэллээ.

Энэхүү нийтлэлээр Монгол Улсын хөрөнгө оруулалтын өнөөгийн нөхцөл байдал, боломжит салбарууд, хууль эрх зүйн орчны шинэчлэл болон Хятадын хөрөнгө оруулагчдын анхаарах асуудлыг танилцуулна.

1. Монгол Улсын эдийн засаг, хөрөнгө оруулалтын өнөөгийн байдал

Дэлхийн банкны 2026 оны 10-р сарын мэдээллээр Монгол Улсын эдийн засгийн өсөлт 2026 онд 5.7% байх төсөөлөлтэй байна. Уул уурхайн үйлдвэрлэл, экспорт болон томоохон дэд бүтцийн хөрөнгө оруулалт эдийн засгийн өсөлтөд голлон нөлөөлж байна.

Монгол Улсад 1990–2025 онд нийт 52.1 тэрбум ам.долларын гадаадын шууд хөрөнгө оруулалт орсон байна. 2025 оны байдлаар хөрөнгө оруулалтын эх үүсвэрийн бүтцэд Нидерланд 44.5%, БНХАУ 12.6%, Сингапур 8.2%-ийг эзэлжээ.

Салбарын бүтцээр:

Уул уурхай — 74.4%
Бөөний болон жижиглэн худалдаа — 9.6%
Санхүү, даатгал — 3.9%

Эдгээр үзүүлэлт нь Монголын гадаадын хөрөнгө оруулалт уул уурхайн салбарт төвлөрсөн хэвээр байгааг харуулж байна. Үүний зэрэгцээ уул уурхайн бус салбаруудад хөрөнгө оруулалтыг төрөлжүүлэх боломж байгааг илтгэнэ.

2. Хятадын хөрөнгө оруулагчдад сонирхолтой хөрөнгө оруулалтын салбарууд

2.1 Уул уурхай, ашигт малтмалын боловсруулалт

Монгол Улс нүүрс, зэс, алт, төмрийн хүдэр болон бусад ашигт малтмалын нөөцтэй. Уул уурхайн салбар нь экспорт, гадаадын хөрөнгө оруулалт, эдийн засгийн өсөлтийн гол хөдөлгөгч хүчний нэг юм.

Хөрөнгө оруулалтын боломж:

Зэс болон өнгөт металлын боловсруулалт
Уул уурхайн тоног төхөөрөмжийн нийлүүлэлт, засвар үйлчилгээ
Уул уурхайн инженерчлэл, технологийн үйлчилгээ
Ашигт малтмалын тээвэр, агуулах
Уул уурхайн дэд бүтэц

Энэ салбарт хөрөнгө оруулахдаа ашигт малтмалын тусгай зөвшөөрөл, байгаль орчны нөлөөллийн үнэлгээ, ус ашиглалт, татвар болон төрийн холбогдох зөвшөөрлийг урьдчилан судлах шаардлагатай.

2.2 Эрчим хүч, сэргээгдэх эрчим хүч

Монгол Улс нар, салхины эрчим хүчний арвин нөөцтэй бөгөөд эрчим хүчний үйлдвэрлэл, дамжуулалт, хуримтлуурын системийг хөгжүүлэх хэрэгцээтэй.

Боломжит чиглэлүүд:

Нарны цахилгаан станц
Салхин цахилгаан станц
Эрчим хүч хадгалах батарей, систем
Цахилгаан дамжуулах, түгээх байгууламж
Үйлдвэрийн эрчим хүчний менежмент

Хятадын эрчим хүчний технологи, тоног төхөөрөмж үйлдвэрлэгчид болон инженерийн компаниудын хувьд хамтын ажиллагааны боломж бий.

2.3 Барилга, дэд бүтэц, үл хөдлөх хөрөнгө

Улаанбаатар хотын тэлэлт, үйлдвэрлэлийн бүсүүдийн хөгжил, тээврийн хэрэгцээ нэмэгдэж байгаатай холбоотойгоор дэд бүтцийн хөрөнгө оруулалт чухал хэвээр байна.

Боломжит чиглэлүүд:

Үйлдвэрлэл, логистикийн парк
Агуулах, түгээлтийн төв
Худалдаа, үйлчилгээний барилга
Барилгын материалын үйлдвэрлэл
Инженерийн болон барилгын үйлчилгээ
Орон сууц, үл хөдлөх хөрөнгийн төсөл

Газрын эзэмшил, ашиглалтын эрх, барилгын зөвшөөрөл, инженерийн шугам сүлжээ болон төслийн санхүүжилтийн нөхцөлийг нарийвчлан судлах хэрэгтэй.

2.4 Хөдөө аж ахуй, хүнсний үйлдвэрлэл

Монгол Улс мал аж ахуйн томоохон нөөцтэй. Мах, сүү, ноос ноолуур, арьс ширний боловсруулалт болон экспортын үйлдвэрлэлд хөрөнгө оруулах боломж бий.

Үүнд:

Мах боловсруулах үйлдвэр
Сүү, сүүн бүтээгдэхүүний үйлдвэрлэл
Ноолуур, нэхмэл бүтээгдэхүүний үйлдвэрлэл
Арьс ширний боловсруулалт
Хүнсний агуулах, хөргөлтийн сүлжээ
Мал аж ахуйн бүтээгдэхүүний экспорт

Хятадын хөрөнгө оруулагчид Монголын түүхий эдийг дотоодын зах зээлд боловсруулж, нэмүү өртөг шингээсэн бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэх хамтын ажиллагааг судлах боломжтой.

2.5 Худалдаа, логистик, хил дамнасан худалдаа

БНХАУ нь Монгол Улсын худалдааны хамгийн том түншүүдийн нэг юм.

2026 оны эхний 8 сарын байдлаар:

Гадаад худалдааны нийт эргэлт 22.774 тэрбум ам.доллар.
Экспорт 14.0 тэрбум ам.доллар.
Импорт 8.373 тэрбум ам.доллар.
БНХАУ руу хийсэн экспорт 13.326 тэрбум ам.доллар.
БНХАУ-аас хийсэн импорт 3.408 тэрбум ам.доллар байна.

Эдгээр тоо нь хоёр улсын худалдааны харилцааны цар хүрээг харуулж байна.

Боломжит чиглэлүүд:

Олон улсын тээвэр, зуучлал
Хил дамнасан логистик
Гаалийн бүрдүүлэлтийн үйлчилгээ
Агуулах, түгээлтийн төв
Цахим худалдаа
Нийлүүлэлтийн сүлжээний удирдлага

2.6 Мэдээллийн технологи, дижитал үйлчилгээ

Монгол Улсад байгууллагын дижитал шилжилт, цахим үйлчилгээ, санхүүгийн технологи болон хиймэл оюуны хэрэглээ хөгжиж байна.

Хөрөнгө оруулалтын боломж:

ERP болон байгууллагын удирдлагын систем
Санхүү, татвар, нягтлан бодох бүртгэлийн программ
Үүлэн тооцоолол, дата төв
Хиймэл оюуны шийдэл
Финтек болон төлбөрийн технологи
Байгууллагын дижитал зөвлөх үйлчилгээ

Технологийн компаниуд Монголын зах зээлд программ хангамжийн нутагшуулалт, технологийн түншлэл, орон нутгийн салбар компани байгуулах хэлбэрээр нэвтрэх боломжтой.

3. 2026 оны хөрөнгө оруулалтын хууль эрх зүйн шинэчлэл

2026 оны 7-р сарын 3-нд Монгол Улсын Их Хурал Эдийн засгийн эрх чөлөөний тухай хууль болон Хөрөнгө оруулалтын тухай хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулсан. Хөрөнгө оруулалтын тухай хуулийн холбогдох нэмэлт, өөрчлөлт 2026 оны 8-р сарын 31-нээс хүчин төгөлдөр болсон.

Шинэчлэлийн гол чиглэлүүд:

3.1 Хөрөнгө оруулалтын урамшуулал

Хөрөнгө оруулалт болон дахин хөрөнгө оруулалтыг дэмжих татварын урамшууллыг өргөжүүлэх.
Хуульд заасан шаардлага хангасан зээл, өрийн хэрэгслийн хүүгийн орлогод ногдуулах суутган татварын хувь хэмжээг 20%-аас 5% болгон бууруулах зохицуулалт.
Шаардлага хангасан барилга угсралтын төсөл болон дата төв, хиймэл оюуны дэд бүтцийн тоног төхөөрөмжийн импортод гаалийн татварын 100%-ийн чөлөөлөлт үзүүлэх зохицуулалт.

3.2 Гадаадын хөрөнгө оруулагчдын эрх ашгийг хамгаалах

Хөрөнгө оруулагчийн гомдлыг хүлээн авах, шийдвэрлэх механизм бий болгох.
Хэлэлцээр, эвлэрүүлэн зуучлалын үр дүнд шийдвэрлэгдээгүй хөрөнгө оруулалтын маргааныг харилцан тохиролцсон үндэсний болон олон улсын арбитраар шийдвэрлүүлэх боломжийг хуульчлах.
Хөрөнгө оруулагчдын хууль ёсны эрх ашгийг хамгаалах.

3.3 Гадаадын хөрөнгө оруулалтын салбарын хүртээмж
Банк, байгаль орчны нөлөөллийн үнэлгээ, оюуны өмчийн үйлчилгээ, хөдөө аж ахуйн бирж, сэргээгдэх эрчим хүч, дата төв, хиймэл оюуны салбаруудад гадаадын хөрөнгө оруулалтын боломжийг өргөжүүлэх зохицуулалт орсон.

3.4 Хөрөнгө оруулалтын тогтвортой байдлын гэрчилгээ
Шаардлага хангасан хөрөнгө оруулалтын төсөлд тогтвортой байдлын гэрчилгээ олгох нөхцөлийг шинэчилж, тодорхой шалгуур хангасан төслийн хугацааг 10–20 жил хүртэл тогтоох боломж бүрдүүлсэн.

Эдгээр хөнгөлөлт, зохицуулалт нь бүх хөрөнгө оруулагчид автоматаар үйлчлэхгүй. Тухайн төслийн салбар, хэмжээ, хөрөнгө оруулалтын хэлбэр, тоног төхөөрөмжийн зориулалт болон холбогдох хууль тогтоомжийн шаардлагыг тусгайлан шалгах шаардлагатай.

4. Хятадын хөрөнгө оруулагчдын анхаарах эрсдэл

Монгол Улсад хөрөнгө оруулахын өмнө дараах асуудлыг зайлшгүй судлах хэрэгтэй.

Хууль эрх зүйн эрсдэл: Салбарын тусгай зөвшөөрөл, газрын эрх, компанийн бүтэц, гадаадын хөрөнгө оруулалтын шаардлага болон төрийн зөвшөөрөл.

Татварын эрсдэл: Аж ахуйн нэгжийн орлогын албан татвар, НӨАТ, суутган татвар, гаалийн татвар, нийгмийн даатгал болон Монгол, Хятадын хоорондын давхар татварын зохицуулалт.

Валют, санхүүгийн эрсдэл: Төгрөгийн ханшийн хэлбэлзэл, хөрөнгө оруулалтын санхүүжилт, ногдол ашиг хуваарилалт болон ашгийг гадаад руу шилжүүлэхтэй холбоотой зохицуулалт.

Үйл ажиллагааны эрсдэл: Эрчим хүч, ус, тээвэр, логистик, хүний нөөц болон нийлүүлэлтийн сүлжээний нөхцөл.

Түншийн эрсдэл: Монголын хамтрагч компанийн бүртгэл, хувьцаа эзэмшигч, санхүүгийн байдал, тусгай зөвшөөрөл, өр төлбөр болон шүүхийн маргааныг шалгах.

5. Монголын зах зээлд нэвтрэх боломжит хэлбэрүүд

Хятадын компаниуд өөрийн хөрөнгө оруулалтын хэмжээ, бизнесийн зорилго, салбарын онцлогоос хамааран дараах хэлбэрүүдийг сонгон судалж болно.

Гадаадын хөрөнгө оруулалттай компани байгуулах: Монгол Улсад бие даасан үйл ажиллагаа явуулах урт хугацааны стратегид тохиромжтой.
Монголын компанитай хамтарсан хөрөнгө оруулалт хийх: Орон нутгийн туршлага, харилцагч, зах зээлийн сувгийг ашиглах боломжтой.
Одоо үйл ажиллагаа явуулж буй компанид хөрөнгө оруулах, худалдан авах: Зах зээлд хурдан нэвтрэх, үйл ажиллагааны бэлэн нөөцийг ашиглах боломжтой.
Худалдаа, үйлчилгээний хамтын ажиллагаа эхлүүлэх: Анхны хөрөнгө оруулалтын зардлыг хянаж, зах зээлийг судлахад тохиромжтой.

Хөрөнгө оруулалтын хэлбэр бүр нь компанийн бүтэц, татвар, тусгай зөвшөөрөл, санхүүжилт, гэрээний зохицуулалтын хувьд ялгаатай тул урьдчилан мэргэжлийн үнэлгээ хийх нь зүйтэй.

6. InTax S Counsel – Хятадын хөрөнгө оруулагчдын мэргэжлийн түнш

Монгол Улсад бизнес эрхлэх, хөрөнгө оруулалт хийхэд тухайн улсын хууль, татвар, санхүү, бизнесийн орчныг ойлгодог мэргэжлийн түнш чухал.

InTax S Counsel нь Хятадын хөрөнгө оруулагч, компани, бизнес эрхлэгчдэд Монгол Улсад зах зээлд нэвтрэхээс эхлээд өдөр тутмын үйл ажиллагаа эрхлэх хүртэлх цогц зөвлөх үйлчилгээг санал болгож байна.

Манай үйлчилгээ:

Компани бүртгэл – Гадаадын хөрөнгө оруулалттай компани байгуулах, бүтэц өөрчлөх, бүртгэлийн үйлчилгээ.
Хөрөнгө оруулалтын зөвлөгөө – Зах зээлийн судалгаа, төслийн үнэлгээ, хөрөнгө оруулалтын хамтын ажиллагаа.
Татварын зөвлөгөө – Татварын төлөвлөлт, хөнгөлөлт, чөлөөлөлт, татварын эрсдэлийн үнэлгээ.
Нягтлан бодох бүртгэл – Санхүүгийн бүртгэл, тайлан, татварын тайлагнал, цалингийн тооцоо.
Виза, оршин суух зөвшөөрөл – Хөрөнгө оруулагч, удирдах ажилтан, гадаад ажилтны виз болон оршин суух зөвшөөрлийн бүрдүүлэлт.
Хуулийн зөвлөгөө – Компаний эрх зүй, гэрээ хэлцэл, лиценз, зөвшөөрөл.
Гааль, импорт – Импорт, экспортын бичиг баримт, гаалийн бүрдүүлэлт.
Орчуулгын үйлчилгээ – Монгол, Хятад, Англи хэлний бичгийн болон аман орчуулга.

Бид харилцагч бүрийн бизнесийн зорилго, хэрэгцээнд нийцсэн шийдлийг санал болгож, Монгол Улсад тогтвортой бизнес хөгжүүлэхэд мэргэжлийн дэмжлэг үзүүлнэ.

Дүгнэлт

2026 онд Монгол Улс хөрөнгө оруулалтын эрх зүйн шинэчлэл, уул уурхайн өсөлт, гадаад худалдаа болон дэд бүтцийн бүтээн байгуулалтын нөлөөгөөр хөрөнгө оруулагчдын анхаарлын төвд хэвээр байна.

Хятадын хөрөнгө оруулагчдын хувьд уул уурхайгаас гадна эрчим хүч, үйлдвэрлэл, хөдөө аж ахуй, логистик, мэдээллийн технологи зэрэг салбарт хөрөнгө оруулалтын боломжийг судлах нь чухал.

Гэхдээ амжилттай хөрөнгө оруулалт нь зөвхөн санхүүжилт, технологиос хамаарахгүй. Монгол Улсын хууль тогтоомжийг ойлгох, татварын зөв төлөвлөлт хийх, найдвартай орон нутгийн түнш сонгох, бизнесийн эрсдэлийг урьдчилан үнэлэх нь урт хугацааны амжилтын үндэс юм.

InTax S Counsel – Монгол Улсад хөрөнгө оруулах, бизнесээ хөгжүүлэх таны мэргэжлийн түнш.

Энэхүү нийтлэл нь мэдээлэл, судалгааны зориулалттай бөгөөд хууль зүйн болон татварын албан ёсны дүгнэлт биш болно. Хөрөнгө оруулалтын шийдвэр гаргахаас өмнө тухайн төслийн нөхцөлд нийцүүлэн мэргэжлийн зөвлөгөө авна уу.